Jezelf op de achtergrond houden

Ik heb nooit sterk de behoefte gehad toe te behoren aan een specifiek land, met haar tradities en cultuur. Ik heb nooit wortels in mezelf voelen groeien in zo’n mate dat ze me op één plaats zouden kunnen houden. Ik denk dat dit me geholpen heeft toen ik besloot ‘ondergronds’ te gaan en me te verschuilen voor de bureaucratie en de wet.
De eerste keer dat mijn huis werd doorzocht vroeg een politieagent me of ik het verwacht had. Mijn antwoord was ja. Ik was een anarchiste en stond als zodanig bekend bij hen, ik was dus niet verrast. Noch was ik verrast toen ik besefte dat het beter was ‘om van lucht te veranderen.’ Zo’n keuzes zijn een kwestie van verantwoordelijkheid. Wanneer je tegen een vijand vecht zal je zeker ook aan zijn repressieve greep willen ontsnappen, zelfs wanneer je een redelijk hoge prijs moet betalen en weg moet blijven van de plaatsen en mensen waarvan je houdt. Ik had het in overweging genomen, ik wist dat het me zou kunnen overkomen. Ik was dus niet verrast toen het echt en dringend werd. Maar ik was behoorlijk in de war, zowel omdat de werkelijkheid altijd anders is dan hoe je je haar inbeeldt en omdat ik mezelf in een situatie bevond die ik nooit verwacht had: in de clandestiniteit gaan, niet zelf of met mijn partner, maar met mijn kind. Mijn kind was in feite een paar maanden daarvoor geboren en ik stond nog onder de ‘nieuwe-moeder’ schok toen ik begreep dat het geen zin had om mijn leven te laten ruïneren door de ‘etters’ van de wet. Op dat moment was er geen aanhoudingsbevel tegen mij uitgevaardigd, maar ze begonnen mij lastig te vallen nadat ze een heel dichte kameraad gearresteerd hadden en beweerden dat ze een ‘Romeinse bende’ geïdentificeerd hadden. Ik was niet van plan om iedere dag onder druk te staan, en besloot ondergronds te gaan. De dag na mijn vertrek kwam ik erachter dat mijn huis was doorzocht en mijn partner was lastig gevallen, wat ze nadien bleven doen, eveneens bij mijn vrienden en familieleden. Ik besefte dat ik de juiste keuze had gemaakt.
In het begin was het erg moeilijk. Zelfs als ik me, zoals ik al zei, dat moment vaak had voorgesteld, was ik er noch praktisch noch psychologisch klaar voor. Zo kon ik bijvoorbeeld nergens heen en het was niet makkelijk om een geschikte plaats te vinden. Al mijn kameraden waren erg bekend bij de politie en de periode was allesbehalve rustig of gunstig. Ik denk dat vele mensen echt bezorgd waren en dat solidariteit, praktische en effectieve solidariteit, niet makkelijk en dus moeilijk te vinden was. Het speet me en ik ben er nog altijd absoluut van overtuigd dat dit iets is dat kameraden in de toekomst voorzichtig moeten bediscussiëren. Ik bedoel dat we zouden moeten proberen om de minimale omstandigheden te scheppen zodat kameraden niet alleen worden gelaten met hun problemen en uitgesloten worden van al hun relaties.

Om terug te komen op mijn ondergrondse tijd; ik vond het nodig om alle dingen die me ergens ‘thuis’ deden voelen mee te nemen, waar we ook heen gingen: bepaalde boeken, cassettes en voorwerpen (misschien ben ik een beetje een fetisjist) die me verbonden hielden mijn vorige leven. Over het algemeen slaagden we erin niet op te vallen waar we gingen: Ik stelde mezelf voor als moeder die haar baby op vakantie nam naar gezondere oorden. Het was zomer en sommige plaatsen waren voor iedereen wel gezond! Ik speelde mijn rol heel goed; ik was heel voorzichtig met wat ik iemand wel en niet over ons vertelde en probeerde me aan mijn rol aan te passen. Ik zorgde ervoor dat er op de meest onbelangrijke details werd gefocust. Je moet in gedachten houden dat mensen (en huisbazen al helemaal) erg nieuwsgierig zijn naar het nieuwe lid van hun gemeenschap en dat je niet altijd ontwijkend kan antwoorden op de vragen (te veel vragen) die ze stellen. Je moet voorzichtig zijn omdat vragen als ‘waar woon je’, ‘wat studeer je’ en ‘wat voor werk doe je’ of zelfs een uitnodiging om te komen eten die je liever afslaat, vervelend kan zijn. Een onvriendelijk en asociaal antwoord kan problemen veroorzaken. Als je ondergedoken bent kan zowel gevaarlijk zijn om relaties aan te knopen als om te gereserveerd te zijn. Het is een vrij delicate situatie. Zoals ik al zei, probeerde ik om altijd hetzelfde verhaal over mezelf te vertellen maar ik probeerde ook geen beeld van mezelf te geven dat té verschillend was van wie ik eigenlijk ben. Ik bedoel dat je op lange termijn (ik heb 6 jaar ondergedoken gezeten) onmogelijk is om volledig anders te zijn dan hoe je bent. Het was bijvoorbeeld oké om een moeder te zijn die zorg droeg voor haar kind, maar ik kon geen beeld van me geven alsof het mijn enige streven was om gewoon een moeder te zijn! Mijn meningen, overwegingen en manier van zijn konden niet volledig onderdrukt worden zelfs als ze op een zachtere en minder duidelijke manier te voorschijn kwamen. In het begin was dit één van de moeilijkste aspecten om mee om te gaan aangezien ik net moeder geworden was. Die situatie op zich brengt al vele tegenstellingen voort die niet gemakkellijk op te lossen vallen. Soms werden de angst en de bezorgdheid te sterk en dan dacht ik dat ik het niet lang meer zou volhouden. Vaak moest ik plots weglopen van de plaats waar ik verbleef door het smerige werk van de media (één van de televisieprogramma’s die me angstig en kwaad maakten was ‘Chi l’ha visto’ [‘Wie heeft hem gezien?’, een populair televisieprogramma waar publieke medewerking wordt gevraagd bij de opsporing van vermisten]) of omdat de vader van mijn kind gevolgd werd (die ondertussen zijn gewone leven verderzette en me af en toe zag). Daarom kwamen mijn zetten vaak uit het niets, ik had ze niet gepland. Ik vertrouwde vaak op mijn zesde zintuig (wat ik nog steeds doe). Dit volstaat niet als het niet vergezeld is van de grootste aandachtigheid. Wanneer ik voelde dat het tijd was om te veranderen, pakte ik in zeven haasten mijn spullen en ging naar een tijdelijk onderkomen tot ik een meer duurzame en vertrouwbare situatie gevonden had.

Mettertijd besefte ik dat mijn eerste keuze (een tijdje onderduiken om te begrijpen wat het gerecht wilde) mijn enige keuze zou worden. Het spelletje ‘laten we eens zien of ik hen kan bedriegen’ zou verdergaan. Mijn relatie met de vader van m’n kind verslechterde, de afstand tussen ons groeide alsmaar meer. Het is onmogelijk om een liefdesrelatie levend te houden als de betrokken personen niet dezelfde keuze maken om onder te duiken. De twee levens worden onvermijdelijk verschillend en de momenten samen worden beladen met spanning omwille van de risico’s die je loopt. We beslisten om uiteen te gaan en ik besliste om de grote stap te zetten: mijn kind en ik zouden ver weg gaan.
Op dit moment moest ik overwegen welke plek het meest geschikt zou zijn. Eerst en vooral nam ik de mogelijkheid in overweging om in de straten te kunnen wandelen zonder het risico te lopen onmiddellijk als buitenlander herkend te worden en dus tegengehouden te worden door de politie. Ik had een wereldstad nodig waar ik zo anoniem mogelijk kon verblijven. Ik moest ook contacten met kameraden vermijden opdat ik niet herkend zou worden. Verder zou een baby de dingen ook moeilijker maken. Vroeg of laat zou ik het risico lopen in het web van de bureaucratie verstrikt te raken, of het nu omwille van gezondheidsproblemen, school of de nood om mijn kind normale sociale relaties te garanderen was. Ik moest dus een plaats vinden waar er structuren zijn voor onofficiële inwoners, de zogenaamde illegalen zonder verblijfsvergunning. Een plaats waar de sociale basisnoden van een buitenlander gegarandeerd konden worden en waar ik kon rondlopen zonder het risico te lopen willekeurig tegengehouden te worden door de politie (met andere woorden, zonder directe reden). Een plaats waar ik kon buitenkomen zonder noodzakerlijkerwijs een identiteitskaart op zak te hebben en waar het mogelijk was om een manier te vinden om te overleven. Ik koos de plaats en vroeg aan wat vrienden van vrienden om me tijdelijk te herbergen tot ik kennis over de omgeving en het vermogen om zelfstandig te leven verworven had. Ik besloot dus erop uit te trekken en stak de grens over zonder mijn kind die later naar mij gebracht werd. Deze scheiding was vreselijk, net zoals de angst om niet te scheiden. Ik stak de grens over met een rugzak op m’n rug. Ik stak tot m’n middel in de sneeuw. Ik herinner me dat ik op dat moment erg opgewonden was. Ik ontdekte een kracht en vertrouwen die ik maar zelden tevoren ervaren had. De overtocht lukte. Nadat ik die verdomde grens had overgestoken, dronk ik een cappuccino in een vreemd land. Ik hoopte alleen maar dat mijn kind snel en zonder moeilijkheden bij me zou geraken. Ik bleef twee dagen bij een erg dichte kameraad, daarna nam ik de trein naar mijn eindbestemming. Ik kwam op een prachtige morgen in mei aan. Hoewel ik in het noorden was, was het warm en aangenaam. Dit leek me een goed voorteken. Een week later kwam mijn kind. Ik voelde me veiliger en meer vastberaden nu ik uit Italië weg was. Desondanks besefte ik dat deze situatie gevaarlijk ontspannen kon worden, wat ik absoluut moest vermijden.
Dus begonnen we opnieuw… Ik wist niet hoe lang het zou duren, maar ik deed mijn best om onze vrijheid zo lang mogelijk te rekken. Ik denk dat in situaties als deze je beter niet te lang op dezelfde plaats blijft, zelf als alles goed lijkt te gaan. Je kunt nooit voorkomen dat je sporen achterlaat wanneer je te lang op éénzelfde plaats blijft (in Europa tenminste). Je moet je regelmatig verplaatsen en ik had ervoor gekozen dat niet te doen. Dat was niet te wijden aan berusting. Zoals ik eerder zei, betekent het maken van keuzes het nemen van verantwoordelijkheden en ik had er ook voor gekozen een kind te hebben. Ik wilde hem niet betrekken bij plotselinge transformaties en veranderingen die alleen mij aangingen. Ik had ook periodes van acute eenzaamheid. Ik was bang voor liefdesrelaties omdat ik niemand vertrouwde en ik kon geen kameraden vinden waarmee ik rebelse keuzes kon delen. Maar ik was niet nostalgisch aangezien ik erin geslaagd was mijn nostalgie naar mensen en plaatsen te overstijgen. Ik overtuigde mezelf ervan dat alles goed zou komen en dat ik in een pauze voor onbepaalde tijd leefde. Deze pauze was het echter waard om intens geleefd te worden. En eigenlijk mis ik vandaag de dag de mensen, de plaatsen en de momenten die ik gedurende deze lange en erg emotionele reis tegengekomen ben. Ik kan er niets aan doen: het is niet dat het de beste tijd van mijn leven was (in het bijzonder omdat mijn leven nog niet gedaan is!), maar het was zeker wel een periode tijdens dewelke ik het beste begreep wie ik was en hoe ik moest omgaan met het leven. Ik begreep eveneens dat leven voorbij de regels, de normaliteit, zonder naam, achternaam of adres en een vals paspoortnummer de creativiteit, verbeelding en waardigheid stimuleert en dat je het ertoe breng terug te pakken wat van jou is. Tijd is van jou, het kiezen en moeilijkheden doorkomen is van jou, de keuze om de kat of de muis te spelen is van jou, het moment waarop je ‘Stop!’ zegt is van jou.
En dit is allemaal ook voor jou… waar je ook bent.

Unless otherwise stated, the content of this page is licensed under Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License